X
|
حسابداری برای دیدن مطالب به موضوعات مطالب مراجعه فرمائید.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
استانداردهاي حسابداري مقدمهاي بر استانداردهاي حسابداري مبناي تهيه استانداردهاي حسابداري 1 .استانداردهاي حسابداري بر مبنايمفاهيم نظري گزارشگري ماليتدوين گرديده است. مفاهيم نظري مزبور توسط كميته تدوين استانداردهاي حسابداري با هدف تدوين استانداردهاي حسابداري هماهنگ تهيه و به پيوست اين مجموعه ارائه شده است. دامنه كاربرد استانداردهاي حسابداري 2 .دامنه كاربرد استانداردهاي حسابداري ، صورتهاي مالي با مقاصد عمومي (كه از اين به بعد صورتهاي مالي ناميده ميشود) است كه به منظور ارائه اطلاعات مفيد در مورد وضعيت مالي، عملكرد مالي و انعطافپذيري مالي واحد تجاري جهت تصميمگيري استفادهكنندگان تهيه ميشود. 3 .استانداردهاي حسابداري در مورد صورتهاي مالي كليه واحدهاي تجاري (انتفاعي) اعم از اين كه در بخش خصوصي يا عمومي فعاليت كند، كاربرد دارد. اگرچه اين استانداردها معطوف به واحدهايي است كه با هدف كسب سود فعاليت ميكنند اما عمدتاً در مورد واحدهاي غيرانتفاعي نيز با اعمال تعديلات لازم كاربرد دارد. 4 .واحدهاي تجاري خارج از كشور كه مالكيت آنها متعلق به واحدهاي تجاري ايراني است در صورتي كه در تهيه و ارائه صورتهاي مالي خود تابع مقررات و استانداردهاي حسابداري محلي باشند، ملزم به رعايت الزامات استانداردهاي حسابداري ايران نيستند. با اين حال در مواردي كه واحد تجاري، واحد فرعي يك واحد سرمايهگذار ايراني باشد، تهيه صورتهاي مالي واحد فرعي براساس استانداردهاي حسابداري ايران نيز جهت استفاده در تهيه صورتهاي مالي تلفيقي ضروري است. تهيه و ارائه صورتهاي مالي 5 .مسئوليت تهيه و ارائه صورتهاي مالي به عهده مديريت واحد تجاري است. مديريت واحد تجاري موظف به تهيه و ارائه صورتهاي مالي به گونهاي استكه تصويري مطلوب از وضعيت مالي، عملكرد مالي و انعطافپذيري مالي واحد تجاري ارائه كند. مديريت واحد استانداردهاي حسابداري تجاري ممكن است صورتها و گزارشهاي ديگري را جهت استفاده داخلي به روشهاي مختلف كه معطوف به اهداف مديريت داخلي است، تهيه كند. هرگاه صورتهاي مالي جهت ارائه به ديگر استفادهكنندگان (سهامداران، بستانكاران، دولت، كاركنان و غيره) تهيه شود، رعايت استانداردهاي حسابداري در تهيه و ارائه آن الزامي است. انحراف از استانداردهاي حسابداري 6 .تقريباً در تمام شرايط، رعايت استانداردهاي حسابداري منجر به ارائه اطلاعات مفيد جهت تصميمگيري استفادهكنندگان و در نتيجه ارائه تصوير مطلوب توسط صورتهاي مالي ميشود. با اين حال، ممكن است در مواردي نادر، اعمال يك استاندارد، صورتهاي مالي را از هدف اصلي يعني ارائه تصوير مطلوب باز دارد. در چنين مواردي بايد روشهاي تعديل شده يا جايگزين را با توجه به معيارهاي ارائه شده در استاندارد حسابداري شماره 1 با عنواننحوه ارائه صورتهاي ماليانتخاب و بكار گرفت. ساير موارد 7 .نظر به اينكه رويههاي حسابداري مالي در پاسخ به نيازهاي متغير تجاري و اقتصادي و در راستاي ارائه تصوير مطلوب، دستخوش تغيير و تحول ميشود، بنابراين استانداردهاي حسابداري به منظور بهبود كيفيت و در پرتو نيازها و تحولات جديد تجديدنظر يا استاندارد حسابداري جديدي تدوين و منتشر خواهد شد. 8 .در مورد موضوعاتي كه استاندارد حسابداري مربوط به آن صادر نشده است، صورتهاي مالي بايد برمبناي يكي از رويههاي متداول حسابداري تهيه و ارائه گردد كه با معيارهاي كلي ارائه شده درمفاهيم نظري گزارشگري مالينزديكترين انطباق را دارد و فراهم كننده تصوير مطلوبي از وضعيت مالي، عملكرد مالي و انعطافپذيري مالي واحد تجاري است. 9 .در مواردي كه قوانين آمره، رويههاي مشخصي جهت نحوه عمل حسابداري موضوعات خاص، مقرر نموده است، در تدوين استانداردهاي حسابداري مربوط، تمهيدات مناسب استانداردهاي حسابداري جهت اعمال اين موارد با توجه به مباني مندرج درمفاهيم نظري گزارشگري ماليبه عمل آمده است. 10 .مطالبي كه در هر استاندارد حسابداري با حروف پر رنگ مشخص شده است الزامات استاندارد را تشكيل ميدهد. اين الزامات بايد با توجه به ساير مطالب مندرج در استاندارد كه جنبه توضيحي، تكميلي و پشتيبان دارد مطالعه، تفسير و بكار گرفته شود. 11 .از آنجا كه شرط اوليه مفيد بودن اطلاعات ارائه شده در صورتهاي مالي اهميت آنهاست، لذا الزامات استانداردهاي حسابداري در موارد كم اهميت كاربرد ندارد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي مقدمه 1. هدف اين استاندارد تجويز مبنايي براي ارائه صورتهاي مالي با مقاصد عمومييك واحد تجاري به منظور حصول اطمينان از قابليت مقايسه با صورتهاي ماليدورههاي قبل آن واحد و با صورتهاي مالي ساير واحدهاي تجاري ميباشد. برايدستيابي به اين هدف، در اين استاندارد ملاحظات كلي در خصوص نحوه ارائهصورتهاي مالي، رهنمودهايي درباره ساختار آنها و حداقل الزامات در خصوصمحتواي صورتهاي مالي ارائه شده است. چگونگي شناخت، اندازهگيري و افشايمعاملات و ساير رويدادهاي خاص در ساير استانداردهاي حسابداري ارائه ميشود. سازمان حسابرسي استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي دامنه كاربرد 2. الزامات اين استاندارد بايد در ارائه كليه "صورتهاي مالي با مقاصدعمومي" كه براساس استانداردهاي حسابداري تهيه و ارائه ميشود، بكارگرفته شود. 3. صورتهاي مالي با مقاصد عمومي (كه از اين پس صورتهاي ماليناميده ميشود) براي پاسخگويي به نيازهاي استفادهكنندگاني تهيه ميشود كهدر موقعيت دريافت گزارشهاي متناسب با نيازهاي اطلاعاتي خاص خود نيستند.صورتهاي مالي به طور جداگانه يا همراه با ساير گزارشها، جهت استفاده عمومارائه ميشود. مفاد اين استاندارد برايصورتهاي مالي تلفيقي گروه واحدهاي تجاري نيز كاربرد دارد. 4. در اين استاندارد واژههايي بكار گرفته ميشود كه درواحدهاي تجاري (انتفاعي) اعم از خصوصي يا عمومي كاربرد دارد. واحدهايغيرانتفاعي براي بكارگيري الزامات اين استاندارد ممكن است نيازمند انجامتعديلاتي در عناوين اقلام اصلي صورتهاي مالي خود يا ارائه اطلاعات بيشترباشند. 5. نحوه ارائه داراييهاي جاري و بدهيهاي جاري بخشي از موضوعاين استاندارد است ليكن به طور جداگانه در استاندارد حسابداري شماره 14 مطرح شده است. سازمان حسابرسي استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي هدف صورتهاي مالي 6. هدف صورتهاي مالي، ارائه اطلاعاتي تلخيص و طبقهبندي شده درباره وضعيتمالي، عملكرد مالي و انعطافپذيري مالي واحد تجاري است كه براي طيفيگسترده از استفادهكنندگان صورتهاي مالي در اتخاذ تصميمات اقتصادي مفيد واقعشود. صورتهاي مالي همچنين نتايج ايفاي وظيفه مباشرت مديريت يا حسابدهي آنها را در قبال منابعي كه در اختيارشان قرارگرفته است، نشان ميدهد. به منظور دستيابي به اين هدف، در صورتهاي مالييك واحد تجاري اطلاعاتي درباره موارد زير ارائه ميشود: الف . داراييها، ب . بدهيها، ج . حقوق صاحبان سرمايه، د. درآمدها، ه . هزينهها، و و. جريانهاي نقدي.
اين اطلاعات، همراه با ساير اطلاعات مندرجدر يادداشتهاي توضيحي، استفادهكنندگان صورتهاي مالي را در پيشبيني جريانهاي نقدي آتي واحد تجاري و خصوصاً در زمانبندي واطمينان از توانايي آن در ايجاد وجه نقد كمك ميكند. سازمان حسابرسي استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي مسئوليت صورتهاي مالي 7. مسئوليت تهيه و ارائه صورتهاي مالي با هيأتمديره يا ساير اركان ادارهكنندهواحد تجاري است. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي اجزاي صورتهاي مالي 8.مجموعه كامل صورتهاي مالي شامل اجزاي زير است :
الف. صورتهاي مالي اساسي : 1 . ترازنامه ، 2 . صورت سود و زيان ، 3 . صورت سود و زيان جامع ، و 4 . صورت جريان وجوه نقد .
ب . يادداشتهاي توضيحي . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - ارائه مطلوب و رعايت استانداردهاي حسابداري 9. صورتهاي مالي بايد وضعيت مالي ، عملكرد مالي و جريانهاي نقدي واحد تجاري را به نحو مطلوب ارائه كند. تقريباً درتمام شرايط ، اعمال مناسب الزامات استانداردهاي حسابداري همراه با افشاياطلاعات اضافي در صورت لزوم ، منجربه ارائه صورتهاي مالي به نحو مطلوب ميشود . 10. هر واحد تجاري كه صورتهاي مالي آن طبق استانداردهايحسابداري تهيه و ارائه ميشود بايد اين واقعيت را افشا كند . در صورتهايمالي نبايد ذكر كرد كه اين صورتها طبق استانداردهاي حسابداري تهيه شده است، مگراينكهدر تهيه صورتهاي مزبور مفاد تمام الزامات مندرج در استانداردهاي مربوطرعايت شده باشد . 11. بكارگيري نامناسب استانداردهاي حسابداري ، از طريق افشا در يادداشتهاي توضيحي ، جبران نميشود . 12 . در موارد بسيار نادر، چنانچه مديريت واحد تجاري به ايننتيجه برسد كه رعايت يكي از الزامات استانداردهاي حسابداري ، صورتهاي مالي را گمراهكننده ميسازد وبنابراين انحراف از آن به منظور دستيابي به ارائه صورتهاي مالي به نحومطلوب ضروري است ، بايد موارد زير راافشا كند : الف . اين مطلب كه بنا به اعتقاد مديريت واحد تجاري ، صورتهاي مالي ، وضعيت مالي ، عملكرد مالي و جريانهاينقدي واحد تجاري را به نحو مطلوب منعكس ميكند ، ب . تصريح اينكه صورتهاي مالي از تمام جنبههاي بااهميت مطابق با استانداردهايحسابداري ميباشد، به استثناي انحراف از الزامات يك استاندارد حسابداري كهبه منظور ارائه مطلوب صورتهاي مالي انجام گرفته است ، ج . استانداردي كه الزامات آن رعايت نشده است ، ماهيت انحراف شامل شيوه حسابداري مقرر دراستاندارد ، اينكه چرا كاربرد شيوهمقرر در استاندارد صورتهاي مالي را گمراهكننده ميسازد و شيوه حسابداري بكارگرفته شده ، و د . اثر مالي انحراف بر سود يا زيان خالص ، داراييها ، بدهيها و حقوق صاحبانسرمايه در هريك ازدورههاي مورد گزارش. 13. براي ارائه صورتهاي مالي به نحو مطلوب، رعايت موارد زير الزامي است:
الف . انتخاب و اعمال رويههاي حسابداري طبق مفاد بند 17، ب . ارائه اطلاعات شامل رويههاي حسابداري، به گونهاي كه اطلاعات، مربوط،قابل اتكا، قابل مقايسه و قابل فهم باشد، و ج . ارائه اطلاعات اضافي در مواردي كه رعايت الزامات مقرر در استانداردهايحسابداري براي درك اثر معاملات يا ساير رويدادهاي خاص بر وضعيت مالي وعملكرد مالي واحد تجاري توسط استفادهكنندگان صورتهاي مالي كافي نباشد. 14. در موارد نادر ممكن است كاربرد الزامات يك استانداردحسابداري به ارائه صورتهاي مالي گمراهكننده، منجر شود. اين امر تنها درمواردي روي ميدهد كه شيوه مقرر در استاندارد مورد نظر به وضوح نامناسبباشد، به گونهاي كه نتوان از طريق كاربرد الزامات آن استاندارد يا بهوسيله افشاي اطلاعات اضافي، به ارائه صورتهاي مالي به نحو مطلوب دستيافت. اين موضوع كه كاربرد شيوه ديگر نيز ميتواند به ارائه صورتهاي ماليبه نحو مطلوب منجر شود، به تنهايي براي توجيه انحراف از شيوه مقرر، مناسبنيست. 15. براي ارزيابي ضرورت انحراف از الزامات يك استانداردحسابداري، ملاحظات زير مدنظر قرار ميگيرد: الف . هدف از الزام مقرر و اينكه چرا در شرايط خاص مورد نظر، هدفمزبور نامربوط يادست نيافتنياست. ب . تفاوت شرايط واحد تجاري با شرايط ساير واحدهاي تجاري كه الزام مورد نظر را رعايت ميكنند. 16. نظر به اينكه انتظار ميرود شرايط ايجابكننده انحراف بسيار نادر باشد وضرورت انحراف نيز موضوعي بحثانگيز و مستلزم قضاوت است، بنابراين آگاهي ازعدم رعايت الزامات استاندارد حسابداري براي استفادهكنندگان اهميت دارد.همچنين براي اينكه استفادهكنندگان بتوانند در مورد انحراف به طور آگاهانهقضاوت و تعديلات لازم را جهت انطباق با استاندارد مورد نظر محاسبه كنند،اطلاعات كافي در صورتهاي مالي ارائه ميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - رويههاي حسابداري 17. مديريت واحد تجاري بايد رويههاي حسابداري را به گونهايانتخاب و اعمال كند كه صورتهاي مالي با تمام الزامات استانداردهايحسابداري مربوط مطابقت داشته باشد . در صورت نبود استاندارد خاص ، مديريت بايد رويهها را به گونهاي تعيينكند تا اطمينان يابد صورتهاي مالي اطلاعاتي را فراهم ميآورد كه :
الف . به نيازهاي تصميمگيري استفادهكنندگان مربوط است ، و ب . قابل اتكاست به گونهاي كه : 1. وضعيت مالي و عملكرد مالي واحد تجاري راصادقانه بيان ميكند ، 2. منعكس كننده محتواي اقتصادي و نه فقط شكلحقوقي معاملات و ساير رويدادهاست ، 3. بيطرفانه يعني عاري از تمايلات جانبدارانه است ، 4. محتاطانه است ، و 5. از تمام جنبههاي با اهميت ، كامل است . 18. رويههاي حسابداري راهكارهاي ويژهاي است كه واحد تجاري براي تهيه وارائه صورتهاي مالي انتخاب ميكند. راهكارهاي مزبور كه در استانداردهايحسابداري مشخص شدهاند براي اعمال اصول مندرج در مفاهيم نظري گزارشگري مال در مورد اقلام، معاملات و ساير رويدادهايمالي و بويژه موارد زير ايجاد شده است: الف . اندازهگيري و تجديد اندازهگيري داراييها و بدهيها در موارديكه مبالغ مربوط از اهميت نسبي برخوردار است ، و ب . نحوه و زمان شناخت تغييرات در داراييها و بدهيها در صورتهاي عملكرد مالي. 19. در صورت نبود استاندارد حسابداري خاص، مديريت رويههايي را بكار ميبرد كهبه ارائه مفيدترين اطلاعات در صورتهاي مالي منجر شود. اين امر مستلزمبكارگيري قضاوت توسط مديريت واحد تجاري با مدنظر قرار دادن ملاحظات زير است:
الف . الزامات استانداردهاي حسابداري براي موضوعات مشابه و مربوط، ب . تعاريف، معيارهاي شناخت و اندازهگيري داراييها، بدهيها، درآمدها و هزينههامندرج در مفاهيم نظري گزارشگري مالي، و ج . استانداردهاي صادره توسط ساير مراجع حرفهاي معتبر و رويههاي پذيرفتهشدهصنعت تا ميزاني كه با موارد الف و ب اين بند سازگار باشد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - تداوم فعاليت 20. مديريت در زمان تهيه صورتهاي مالي، بايد توان ادامهفعاليت واحد تجاري را ارزيابي كند. صورتهاي مالي بايد برمبنايتداوم فعاليت تهيه شود مگر اينكه مديريت قصد انحلال يا توقف عمليات واحدتجاري را داشته باشد ، يا عملاً ناچاربه انجام اين امر شود . در مواردي كه مديريت از رويدادها و شرايطي آگاهييابد كه ممكن است ابهام اساسي نسبت به توانايي تداوم فعاليت واحد تجاريايجاد كند ، اين ابهام بايد افشا شود .چنانچه صورتهاي مالي برمبناي تداوم فعاليت تهيهنشود ، اين واقعيت بايد همراه بامبناي تهيه صورتهاي مالي و اينكه چرا واحد تجاري فاقد تداوم فعاليت تلقيشده است ، افشا شود . 21. تداوم فعاليت به معناي ادامه عمليات واحد تجاري در آيندهقابل پيشبيني است. يعني در تهيه و ارائه صورتهاي مالي، هيچ قصد ياالزامي به انحلال واحد تجاري يا كاهش قابل توجه در حجم عمليات واحد تجاريفرض نميشود. 22. مديريت براي ارزيابي تداوم فعاليت، تمام اطلاعات موجود درخصوص آينده قابل پيشبيني (حداقل 12 ماه پس از تاريخ ترازنامه) را بررسيميكند. ميزان اين بررسي به واقعيات موجود در هر مورد بستگي دارد. در موارديكه واحد تجاري داراي سابقه سودآوري است و به آساني به منابع ماليدسترسي دارد، نتيجهگيري درباره مناسب بودن كاربرد مبناي تداوم فعاليتبراي واحد تجاري ميتواند بدون تجزيه و تحليل تفصيلي، امكانپذير باشد. درغير اين صورت، براي ارزيابي تداوم فعاليت ممكن استبررسي مواردي از قبيل عوامل مؤثر بر سودآوري جاري و مورد انتظار، جداولزماني بازپرداخت بدهيها و منابع بالقوه تأمين مالي ضروري باشد.
استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - مبناي تعهدي 23. به استثناي اطلاعات مربوط به جريانهاي نقدي، واحد تجاري بايد صورتهاي مالي خودرا برمبنايتعهدي تهيه كند. 24. در مبناي تعهدي، معاملات و ساير رويدادها در زمان وقوع (ونه در زمان دريافت يا پرداخت وجه نقد) شناسايي و در اسناد و مدارك حسابداريثبت ميشود و در صورتهاي مالي دورههاي مربوط انعكاس مييابد. بسياري ازهزينهها برمبناي رابطه مستقيم مخارج تحملشده بادرآمدهاي تحصيلشده در صورت سود و زيان شناسايي ميشود (تطابق هزينه ودرآمد). در هر صورت، كاربرد مفهوم تطابق، شناخت اقلامي را در ترازنامه كهبا تعريف داراييها يا بدهيها انطباق ندارد، مجاز نميشمرد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - ثبات رويه در انحراف ارائه 25. نحوه ارائه و طبقهبندي اقلام در صورتهاي مالي از يك دورهبه دوره بعد نبايد تغيير كند مگر در مواردي كه : الف . تغييري عمده در ماهيت عمليات واحد تجاري يا تجديد نظر در نحوهارائه صورتهاي مالي حاكي از اين باشد كه تغيير مزبور به ارائه مناسبترمعاملات يا ساير رويدادها منجر شود ، يا ب . تغييري در نحوه ارائه ، به موجب يكاستاندارد حسابداري الزامي شود . 26. تحصيل يا واگذاري داراييهاي عمده يا تجديدنظر در نحوه ارائهصورتهاي مالي ممكن است مستلزم ارائه صورتهاي مالي به شكلي متفاوت باشد.تنها در شرايطي كه ادامه ارائه صورتهاي مالي به شكل جديد محتمل باشد يااينكه منافع ارائه صورتهاي مالي به شكل جديد به روشني مشخص باشد، واحدتجاري بايد نحوه ارائه صورتهاي مالي خود را تغيير دهد. در صورت ايجاد تغييردر نحوه ارائه صورتهاي مالي، واحد تجاري اطلاعات مقايسهاي را طبق مندرجاتبند 39 اين استاندارد تجديد طبقهبنديميكند. سازمان حسابرسي استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - اهميت و تجميع 27. تمام اقلام با اهميت بايد به طور جداگانه در صورتهاي مالي ارائه شود .مبالغ كم اهميت بايد با مبالغ داراي ماهيت يا كاركرد مشابه جمع شود ونيازي به ارائه جداگانه آنها نيست. 28. صورتهاي مالي حاصل پردازش تعداد زيادي معاملات و سايررويدادهاست كه با تجميع آنها در گروههاي مختلفبراساس ماهيت يا كاركرد، سازمان مييابد. ارائه اطلاعات تلخيص و طبقهبنديشدهاي كه تشكيل دهنده اقلام اصلي مندرج در صورتهاي مالي اساسي يا دريادداشتهاي توضيحي است، آخرين مرحله از فرايند تجميعو طبقهبندي است. چنانچه يك قلم اصلي به تنهايي بااهميت نباشد در صورتهايمالي اساسي يا در يادداشتهاي توضيحي، با اقلام اصلي ديگر جمع ميشود. اهميتيك قلم ممكن است به اندازهاي نباشد كه ارائه جداگانه آن را در صورتهايمالي اساسي توجيه كند، اما افشاي جداگانه آن را در يادداشتهاي توضيحي ايجابكند. 29. در اين استاندارد، اطلاعاتي با اهميت تلقي ميشود كه عدمافشاي آن بر تصميمات اقتصادي استفادهكنندگان كه بر مبناي صورتهاي مالياتخاذ ميشود، مؤثر واقع شود. اهميت به اندازه و ماهيت قلمي بستگي دارد كهدر شرايط خاص در مورد حذف آن قضاوت ميشود. براي اتخاذ تصميم درباره اهميت يك قلم ياجمع اقلام، هم اندازه و هم ماهيت آن قلم يا اقلام ارزيابي ميشود.متناسب با شرايط، ممكن است يكي از دو عامل يادشده تعيين كننده باشد. برايمثال، داراييهايي كه ماهيت و كاركرد مشابه دارند با يكديگر جمع ميشود، حتياگر مبالغ تكتك آنها قابل توجه باشد. با وجود اين،اقلام عمده كه از لحاظ ماهيت يا كاركرد با يكديگر متفاوت است جداگانهارائه ميشود. 30. چنانچه اجراي الزامات افشاي مندرج در استانداردهايحسابداري به اطلاعات بي اهميت منجر شود، نيازي به رعايت آن نيست. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - تهاتر 31. داراييها و بدهيها نبايد با يكديگر تهاتر شود مگر اينكه تهاترآنها طبق استاندارد حسابداري ديگري الزامي يا مجاز باشد. 32. اقلام درآمد و هزينه بايد تنها زماني تهاتر شود كه: الف . يك استاندارد حسابداري تهاتر مزبور را الزامي يا مجاز كردهباشد ، يا ب . درآمدها و هزينههاي غير عملياتي كه از معاملات و رويدادهاي واحد يا مشابهحاصل ميشود ، با اهميت نباشد. چنينمبالغي بايد طبق مفاد بند 27 اين استاندارد با يكديگر جمع شود. 33. گزارش جداگانه هر دو گروه داراييها و بدهيها، و درآمدها و هزينههاي با اهميت،ضروري است. تهاتر اقلام در ترازنامه يا صورت سود و زيان موجب كاهش تواندرك معاملات انجام شده و ارزيابي جريان هاي نقدي آتي واحد تجاري توسطاستفادهكنندگان ميشود مگر در مواردي كه تهاتر منعكسكننده محتواي معاملهيا رويداد مربوط باشد. گزارش خالص داراييها يعني داراييها پس از كسر اقلامكاهنده مربوط از قبيل ذخيره كاهش ارزش موجوديهاي مواد و كالا، ذخيرهمطالبات مشكوك الوصول و استهلاك انباشته داراييهايثابت مشهود، تهاتر نيست. 34. تهاتر دو يا چند قلم دريافتني و پرداختني تنها زماني مناسباست كه توان واحد تجاري براي تسويه حساب از طريق پرداخت مبلغ خالص ياعدم پرداخت و الزام ديگري به پرداخت مبلغ خالص، تضمين شده باشد. اينتضمين مستلزم وجود حق قانوني تهاتر است و اينكه چنين حقي در صورت ناتوانيديگري در ايفاي تعهد همچنان برقرار باشد. در غير اين صورت معمولاً اين امكانوجود دارد كه واحد تجاري به ايفاي تعهد ملزم شود، بدون آنكه بتواند بهمنافع اقتصادي آتي دارايي دست يابد. 35. طبق استاندارد حسابداري شماره 3، درآمد عملياتي به ارزشمنصفانه مابهازاي دريافتي يا دريافتني اندازهگيريميشود. هر واحد تجاري، در روال فعاليتهاي عادي خود معاملات ديگري را نيزانجام ميدهد كه مولد درآمد عملياتي نيست، اما براي انجام فعاليتهاي مولددرآمد عملياتي آن ضروري است. نتايج اين گونه معاملات از طريق تهاتردرآمدها و هزينههاي مربوط به آن ارائه ميشود، به شرط اين كه تهاتر ياد شدهمحتواي معامله را منعكس كند. براي مثال:
الف . درآمدها و هزينههاي غيرعملياتي حاصل از فروشداراييهاي غيرجاري (مانند سرمايهگذاريها و داراييهايثابت مشهود)، به مبلغ عوايد حاصل از فروش داراييپس از كسر مبلغ دفتري و هزينههاي فروش آن گزارش ميشود. ب . مخارج قابل استرداد مربوط به قرارداد با يك شخص ثالث با مبالغ دريافتي ودريافتني در اين رابطه، تهاتر و به صورت خالص گزارش ميشود. 36. به علاوه، درآمدها و هزينههاي غيرعملياتي حاصلگروهي از معاملات مشابه (از قبيل سودها و زيانهاي حاصل از تسعير اقلام ارزييا فروش داراييهاي ثابت مشهود) به صورت خالص گزارش ميشود، اما اندازه،ماهيت يا وقوع اينگونه درآمدها و هزينهها ممكن است به گونهاي باشد كه افشاي جداگانهآنها طبق استاندارد حسابداري شماره 6 با عنوان گزارش عملكرد مالي ضرورت يابد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ملاحظات كلي - اطلاعات مقايسهاي 37. صورتهاي مالي بايد در برگيرنده اقلام مقايسهاي دوره قبلباشد به جز در مواردي كه يك استاندارد حسابداري نحوه عمل ديگري را مجاز ياالزامي كرده باشد . اطلاعات مقايسهاي تشريحي تا جايي بايد افشا شود كه جهتدرك صورتهاي مالي دوره جاري مربوط تلقي گردد . 38. در مواردي، اطلاعات تشريحي ارائه شده در صورتهاي ماليدوره (هاي) قبل به دوره مالي جاري نيز مربوط است. براي نمونه، جزئياتيك دعواي حقوقي كه نتيجه آن در تاريخ ترازنامه قبلي مشخص نبوده وتاكنون حل و فصل نشده است، در دوره جاري افشا ميشود. ارائه اطلاعاتمربوط به ابهامات موجود در تاريخ ترازنامه قبلي و اقدامات انجام شده طيدوره جاري جهت رفع ابهام آنها، براي استفادهكنندگان صورتهاي مالي مفيداست. 39. در مواردي كه نحوه ارائه يا طبقهبندي اقلام در صورتهايمالي اصلاح ميشود ، به منظور اطميناناز قابليت مقايسه اقلام صورتهاي مالي ، مبالغ مقايسهاي بايد تجديد طبقهبندي شود مگر اينكه اين امر ممكننباشد. همچنين ماهيت ، مبلغ و دليلتجديد طبقهبندي بايد افشا شود. هرگاه تجديد طبقهبندي مبالغ مقايسهاي عملينباشد ، واحد تجاري بايد دليل عدمتجديد طبقهبندي و ماهيت تغييراتي را كه در صورت تجديد طبقهبندي ايجاد ميشد، افشا كند. 40. در برخي شرايط ممكن است تجديد طبقهبندي اطلاعات مقايسهايعملي نباشد. براي نمونه ممكن است دادهها در دوره (هاي) قبلي به گونهايگردآوري شده باشد كه تجديد طبقهبندي امكانپذير نباشد. در چنين شرايطي،ماهيت تعديلات مربوط، افشا ميشود. طبق الزامات استاندارد حسابداري شماره6 با عنوان گزارش عملكرد مالي ، چنانچه در رويه حسابداري تغييري صورت گيردارقام مقايسهاي دوره(هاي) قبل بايد برمبناي رويهجديد ارائه مجدد شود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - مقدمه 41. براساس اين استاندارد، برخي اطلاعات مشخصاً در صورتهاي مالي اساسي و برخيديگر حسب مورد در صورتهاي مالي اساسي يا در يادداشتهاي توضيحي افشا ميشود. در پيوست اين استاندارد نمونههايپيشنهادي ترازنامه و صورت سود و زيان يك واحد تجاري كه ميتوان آن رامتناسب با شرايط خاص مورد استفاده قرار داد، ارائه شده است. همچنين دراستانداردهاي حسابداري شماره 2 و 6 بترتيب نمونههاييجهت ارائه صورت جريان وجوه نقد و صورت سود و زيان جامع ارائه شده است. 42. در اين استاندارد واژه افشا به معناي وسيع آن به كار رفتهكه دربرگيرنده ارائه در صورتهاي مالي اساسي يا در يادداشتهاي توضيحي است.موارد افشاي مقرر شده در ساير استانداردهاي حسابداري براساس الزامات آناستانداردها صورت ميگي استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - تشخيص صورتهاي مالي 43. صورتهاي مالي بايد به وضوح از ساير اطلاعاتي كه همراه آندر يك مجموعه انتشار مييابد قابل تشخيص و متمايز باشد. 44. الزامات استانداردهاي حسابداري تنها در مورد صورتهاي مالي كاربرد دارد و درخصوص ساير اطلاعاتي كه در گزارش سالانه يا ساير مدارك يا گزارشهايي از اينقبيل ارائه ميشود، كاربرد ندارد. بنابراين، اين موضوع اهميت دارد كهاستفادهكنندگان بتوانند اطلاعاتي كه برمبناياستانداردهاي حسابداري تهيه ميشود را از ساير اطلاعات تميز دهند. 45.هر يك از اجزاي صورتهاي مالي بايد به وضوح مشخص شود. بهعلاوه ، اطلاعات زير بايد به گونهايبارز نشان داده شود و در صورت لزوم براي درك صحيح اطلاعات ارائه شده، تكرار شود: الف . نام واحد گزارشگر و شكل حقوقي آن ، ب . اينكه صورتهاي مالي مربوط به يك واحد تجاري يا مربوط به گروه واحدهايتجاري است ، ج . تاريخ ترازنامه يا دوره مالي هر كدام كه با اجزاي صورتهاي مالي مناسبتداشته باشد ، د . واحد پول گزارشگري ، و ه . سطح دقت به كار رفته در ارائه ارقام صورتهاي مالي. 46. الزامات بند 45 معمولاً از طريق ارائهعناوين براي صفحات و عناوين مختصر براي ستونها در تمام صفحات صورتهاي ماليتأمين ميشود. 47. در اغلب موارد، ارائه اطلاعات به صورت هزار ريال يا ميليونريال قابليت درك صورتهاي مالي را افزايش ميدهد. اينامر تا آنجايي قابل قبول است كه سطح دقت ارائه اطلاعات افشا شود و منجربه حذف اطلاعات مربوط نگردد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - دوره گزارشگري 48. صورتهاي مالي بايد حداقل به طور سالانه ارائه شود. در شرايط استثنايي كهتاريخ ترازنامه واحد تجاري تغيير ميكند و صورتهاي مالي براي دورهاي كوتاهتراز يكسال ارائه ميشود ، واحد تجاري بايد علاوه بر دوره زماني تحتپوشش صورتهاي مالي، موارد زير را افشا كند :
الف . دليل بكار گرفتن دوره كمتر از يكسال ، و ب . اين واقعيت كه مبالغ مقايسهاي مربوط به صورت سود و زيان ، صورت سود و زيان جامع ، صورت جريان وجوهنقد و يادداشتهاي توضيحي مربوط قابل مقايسه نيست استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - به موقع بودن 49. چنانچه صورتهاي مالي ظرف مدت معقولي بعد از تاريخ ترازنامه در اختياراستفادهكنندگان قرار نگيرد، مفيد بودن آن كاهش مييابد. واحد تجاري بايدصورتهاي مالي خود را حداكثر ظرف مهلت مقرر در قوانين و مقررات مربوط منتشركند. عواملي نظير پيچيدگي عمليات واحد تجاري، دليل كافي براي خودداري ازگزارشگري به موقع محسوب نميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - ترازنامه - اطلاعاتي كه در ترازنامه يا يادداشتهاي توضيحي ارائه ميشود 50 .اطلاعاتي كه در ترازنامه ارائهميشود ترازنامه بايد حداقل حاوي اقلام اصلي زير باشد: الف . داراييهاي ثابت مشهود ، ب .داراييهاي نامشهود ، ج . سرمايهگذاريها ، د . موجودي مواد و كالا ، ه . حسابها و اسناد دريافتني تجاري و ساير حسابهاو اسناددريافتني ، و . موجودي نقد ، ز . حسابها و اسناد پرداختني تجاري و ساير حسابها و اسناد پرداختني ، ح . ذخيره ماليات ، ط .ذخيره مزاياي پايان خدمت كاركنان ، ي . بدهيهاي بلندمدت ، ك . سهم اقليت ، و ل . سرمايه و اندوختهها. 51. علاوه بر موارد مندرج در بند 50 ، ممكن است به موجب ساير استانداردهايحسابداري، ارائه اقلام اصلي و جمعهاي فرعي ديگري در ترازنامه الزامي باشديا براي ارائه وضعيت مالي واحد تجاري به نحو مطلوب ضرورت داشته باشد . 52. اين استاندارد ترتيب يا شكل ارائه اقلام را تعيين نميكند.بند 50 تنها فهرست آن گروه از اقلام اصلي را ارائه ميكند كه به لحاظماهيت يا كاركرد به اندازهاي با يكديگر متفاوتند كه ارائه جداگانه آنها درترازنامه ضرورت مييابد. نمونههاي مربوط در پيوست اين استاندارد درج شدهاست. در موارد زير اقلام اصلي يادشده تعديل ميشود:
الف . هرگاه استاندارد حسابداري ديگري ارائه جداگانه يك قلم را در ترازنامهالزامي كند، يا زماني كه مبلغ، ماهيت يا كاركرد يك قلم به گونهاي باشدكه ارائه جداگانه آن به ارائه مطلوب وضعيت مالي واحد تجاري كمك كند، آنقلم به اقلام اصلي اضافه ميشود، و ب . شرح يا ترتيب درج اقلام ممكن است با توجه به ماهيت واحد تجاري و ماهيتمعاملات آن و به منظور فراهم آوردن اطلاعات لازم جهت درك كلي وضعيتمالي واحد تجاري تعديل شود. 53. اقلام اصلي مندرج در بند 50 به لحاظ ماهيت جنبه عامدارد. براي مثال، اقلامي از قبيل سرقفلي (اعم از سرقفلي محل كسب و سرقفلي ناشياز تركيب واحدهاي تجاري) و داراييهاي ناشي از مخارج توسعه كه دراستانداردهاي جداگانهاي مورد بحث قرار گرفتهاند را ميتوان در ترازنامه تحتقلم اصلي داراييهاي نامشهود طبقهبندي كرد. 54. قضاوت نسبت به ارائه جداگانه اقلام اصلي ديگر، علاوه برموارد مندرج در بند 50، مبتني بر ارزيابي موارد زير است: الف . ماهيت و قابليت تبديل به وجه نقد داراييها و اهميت آنها دراغلب موارد به ارائه جداگانه سرقفلي و داراييهايناشي از مخارج توسعه، داراييهاي پولي و غيرپولي وداراييهاي جاري و غيرجاري منجر ميشود، ب . كاركرد داراييها در واحد تجاري براي مثال به ارائه جداگانه داراييهايعملياتي، موجودي مواد و كالا، حسابهاي دريافتني و وجوه نقد منجر ميشود، و ج . مبالغ، ماهيت و زمانبندي پرداخت بدهيها براي مثال به ارائه جداگانهبدهيهاي متضمن سود تضمينشده و بدون سود تضمينشده منجر و حسب مورد تحتعنوان بدهي جاري يا غيرجاريطبقهبندي ميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - ترازنامه - اطلاعاتي كه در ترازنامه يا يادداشتهاي توضيحي ارائه ميشود 55. اطلاعاتي كه در ترازنامه يا در يادداشتهايتوضيحي افشا ميشود
واحد تجاري بايد طبقات فرعي اقلام اصلي را كه متناسب باعمليات واحد تجاري طبقهبندي شده است ، در ترازنامه يا در يادداشتهاي توضيحي افشاكند . در صورت لزوم ، هر قلم فرعيبايد برحسب ماهيت به اقلام فرعيتري طبقهبندي شود و مبالغ پرداختني به/دريافتني از واحد تجاري اصلي، ساير واحدهاي تجاريگروه و ساير اشخاص وابسته بايد جداگانه افشا شود . 56. تعيين طبقات فرعي يادشده بهالزامات استانداردهاي حسابداري، اندازه، ماهيت و كاركرد اقلام مورد نظربستگي دارد. در اتخاذ تصميم نسبت به مبناي طبقهبندي فرعي اقلام، عواملمندرج در بند 54 نيز مورد استفاده قرار ميگيرد. موارد افشا در خصوص هر قلم بااقلام ديگر متفاوت است، براي مثال:
الف . داراييهاي ثابت مشهود برحسب طبقات مندرج در استاندارد حسابداري شماره 11طبقهبندي ميشود. ب . اقلام دريافتني به سرفصلهاي حسابها و اسناد دريافتني تجاري، ساير حسابها واسناد دريافتني، طلب از اعضاي گروه و طلب از ساير اشخاص وابسته و غيرهتفكيك ميشود. ج . موجودي مواد و كالا طبق استاندارد حسابداري شماره 8 با عنوان حسابداريموجودي مواد و كالا ، به طبقات فرعي از قبيل مواد اوليه، كالايدر جريان ساخت، كالاي ساخته شده، كالاي خريداري شده براي فروش، مواد وكالاي در راه و ساير موجوديها تفكيك ميشود. د . ذخاير به نحوي تفكيك ميشود كه ذخاير مرتبط با مزاياي كاركنان و ساير اقلامرا متناسب با عمليات واحد تجاري، به طور جداگانه نشان دهد. ه . سرمايه و اندوختهها به گونهاي تفكيك ميشود كه نمايانگر طبقات مختلفسرمايه پرداخت شده و اندوختهها باشد. 57. واحد تجاري بايد موارد زير را در ترازنامه يا در يادداشتهايتوضيحي افشا كند: الف . براي هر يك از طبقات سهام 1. تعداد سهام مصوب ، 2. تعداد سهام منتشر شده و ميزان سرمايهپرداخت شده ، 3. ارزش اسمي هر سهم ، 4. حقوق، مزايا و محدوديتهاي مربوط ، و 5. سهام واحد تجاري كه در مالكيت واحدهايتجاري فرعي و وابسته است. ب . مبالغ دريافتي بابت افزايش سرمايه قبل از ثبت قانوني آن ، ج . صرف سهام ، د . ماهيت و موضوع هر يك از اندوختهها ، و ه . مبالغ منظور شده در صورتهاي مالي بابت سود سهام پيشنهادي .
واحدهاي تجاري كه به شكليغير از شركت سهامي تشكيل شدهاند ، بايد اطلاعاتي معادل با موارد پيشگفته را كهنمايانگر تغييرات هر طبقه از حقوق مالكانه طي دوره بوده و حقوق ، مزايا و محدوديتهاي منضمبه هر طبقه از حقوق مالكانه را افشا كند . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - صورت سود و زيان - اطلاعاتي كه در صورت سود و زيان يا يادداشتهاي توضيحي ارائه ميشود 58. اطلاعاتي كه در صورت سود وزيان ارائه ميشود
صورت سود و زيان بايد حداقل حاوي اقلام اصلي زير باشد : الف . درآمدهاي عملياتي ، ب . هزينههاي عملياتي ، ج .سود يا زيان عملياتي ، د . هزينههاي مالي ، ه . ساير درآمدها و هزينههاي غيرعملياتي ، و . ماليات بردرآمد ، ز . سود يا زيان فعاليتهاي عادي ، ح . اقلام غيرمترقبه ، ط . سهم اقليت ، و ي . سود يا زيان خالص.
علاوه بر موارد بالا ، ممكن است به موجب ساير استانداردهايحسابداري ، ارائه اقلام اصلي وجمعهاي فرعي ديگري در صورت سود و زيان الزامي باشد يا براي ارائه عملكردمالي واحد تجاري به نحو مطلوب ضرورت داشته باشد . 59. آثار ناشي از فعاليتها، معاملات و رويدادهاي مختلف واحد تجاري از نظر ثبات،مخاطره و قابليت پيشبيني متفاوت است و افشاي عناصر عملكرد به درك عملكردمالي دوره و ارزيابي نتايج آتي كمك ميكند. براين اساس صورت سود و زيانحداقل دربرگيرنده اقلام اصلي مندرج در بند 58 است. با اينحال در صورت نياز به تشريح بيشتر عناصر عملكرد يا در رعايت الزامات مندرجدر ساير استانداردهاي حسابداري ميتوان اقلام اصلي ديگري را در صورت سود وزيان ارائه يا شرح اقلام و ترتيب ارائه آنها را اصلاح كرد. براي اينمنظور عواملي مانند اهميت، ماهيت و كاركرد اجزاي مختلف تشكيل دهنده درآمدهاو هزينهها مدنظر قرار ميگيرد. 60. هزينههاي عملياتي بايد برحسب كاركرد هزينهها در واحد تجاريو در موارد خاص كه انجام اين امر مفيد نباشد برحسب ماهيت هزينهها ، طبقهبندي و در صورت سود و زيان منعكس شود. 61. به منظور برجسته كردن اجزاي عملكرد مالي كه ممكن است ازنظر ثبات و قابليت پيشبيني با يكديگر متفاوت باشد، اقلام هزينه عملياتي بهطبقات فرعيتر تفكيك ميشود. اين اطلاعات به طريق مندرج در بند 62 (براساسكاركرد هزينه) و در موارد خاص كه انجام آن عملي يا مفيد نباشد به طريقمندرج در بند 63 (برحسب ماهيت هزينه) ارائه ميشود. 62. در روش طبقهبندي برمبناي كاركردهزينه كه بعضاً روش بهاي تمامشده فروش ناميده ميشود، هزينهها برحسبكاركرد به عنوان بخشي از بهاي تمامشده فروش، توزيع يا اداري طبقهبنديميشود. اين نحوه ارائه در مقايسه با روش طبقهبندي هزينهها برحسب ماهيت،اطلاعات مربوطتري را در دسترس استفادهكنندگان قرار ميدهد، ليكن در اينروش تخصيص مخارج به كاركردها ميتواند اختياري و نيازمند اعمال قضاوت قابلتوجهي باشد. 63. در روش طبقهبندي براساس ماهيت هزينه، اقلام هزينه برحسبماهيت (نظير استهلاك، مواد مصرفي، كرايه حمل، حقوق و دستمزد، تبليغات) بايكديگر جمع شده و در صورت سود و زيان منعكس ميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - صورت سود و زيان - اطلاعاتي كه در صورت سود و زيان يا يادداشتهاي توضيحي ارائه ميشود 64. اطلاعاتي كه در صورت سود وزيان يا در يادداشتهاي توضيحي افشا ميشود
هر واحد تجاري كه هزينههاي عملياتي را بر حسب كاركرد طبقهبنديكند بايد اطلاعات اضافي را درباره ماهيت هزينهها شامل هزينه استهلاك وهزينههاي پرسنلي ، افشا كند . 65. از آنجا كه اطلاعات مربوط به ماهيت هزينهها در پيشبيني جريانهاي نقدي آتي مفيد است، چنانچه از روش طبقهبنديبر مبناي كاركرد هزينه استفاده شود، اقلام تشكيلدهندههزينهها برحسب ماهيت نيز افشا ميشود. 66كليه واحدهاي تجاري كه اوراق سهام آنها به عموم عرضه شده يا در جريان انتشار عمومي است بايد عادي هر سهم براي دوره تحت پوشش صورتهاي مالي را در صورت سود و زيان يا در يادداشتهايتوضيحي افشا كند . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - صورت سود و زيان جامع و تغييرات حقوق صاحبان سرمايه 67. عايدي هر سهم از طريق تقسيم سود خالص بر تعداد سهام در تاريخ ترازنامه محاسبه مي شود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - صورت جريان وجوه نقد 68. الزامات مربوط به نحوه ارائه صورت جريان وجوه نقد وموارد افشاي مربوط، در استاندارد حسابداري شماره 2 با عنوان صورت جريان وجوه نقد تشريح شدهاست. طبق استاندارد مذكور، اطلاعات مربوط به جريانهاينقدي، مبنايي را براي ارزيابي توان واحد تجاري در ايجاد وجه نقد و نيازواحد تجاري در استفاده بهينه از جريانهاي نقديفراهم ميآورد كه براي استفادهكنندگان صورتهاي مالي مفيد است. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوي - يادداشتهاي توضيحي - ساختار 69. اطلاعات زير بايد در يادداشتهاي توضيحي واحد تجاري افشا شود:
الف . تصريح اينكه صورتهاي مالي براساس استانداردهاي حسابداري تهيه شده است ، ب . رويههاي حسابداري اعمال شده درخصوص معاملات ورويدادهاي با اهميت ، ج . مواردي كه افشاي آنها طبق استانداردهاي حسابداري الزامي شده و در بخشديگري از صورتهاي مالي ارائه نشده است ، و د . موارد ديگري كه در صورتهاي مالي اساسي ارائه نشده است، ليكن افشاي آنهابراي ارائه مطلوب ضرورت دارد . 70. يادداشتهاي توضيحي بايد به نحوي منظم ارائه شود. هر قلممندرج در ترازنامه ، صورت سود و زيان، صورت سود و زيان جامع و صورت جريانوجوه نقد بايد به يادداشتهاي توضيحي مربوط عطف داده شود . 71. يادداشتهاي توضيحي شامل اطلاعات تشريحي و جزئيات بيشترياز اقلام منعكس شده در صورتهاي مالي اساسي است ضمن اينكه اطلاعات ديگرياز قبيل بدهيهاي احتمالي و تعهدات را ارائه ميكند. اين يادداشتها شاملموارد افشاي الزامي يا توصيهشده براساس استانداردهاي حسابداري يا سايرموارد افشاست كه براي دستيابي به ارائه مطلوب ضرورت دارد. 72. براي كمك به درك صورتهاي مالي و مقايسه آن با صورتهايمالي واحدهاي تجاري ديگر، يادداشتهاي توضيحي عموماً به ترتيب زير ارائه ميشود: الف . تصريح اينكه صورتهاي مالي طبق استانداردهاي حسابداري تهيهشدهاست، ب . مبنا يا مباني اندازهگيري و رويههاي حسابداري مورد استفاده، ج . اطلاعات تكميلي درباره اقلام ارائه شده در صورتهاي مالي اساسي به ترتيبصورتهاي مالي و به ترتيب اقلام اصلي ارائه شده در آنها، و د . ساير موارد افشا، شامل: 1. بدهيهاي احتمالي، تعهدات و ساير اطلاعاتمالي، و 2. اطلاعات غيرمالي. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتها مالي ساختار و محتوا - يادداشتهاي توضيحي - افشاي رويههاي حسابداري 73. موارد زير بايد در بخش اهم رويههاي حسابداري يادداشتهايتوضيحي تشريح شود : الف . مبنا يا مباني اندازهگيري مورد استفاده در تهيه صورتهاي مالي، و ب. كليه رويههاي حسابداري لازم براي درك مناسب صورتهاي مالي . 74. علاوه بر رويههاي حسابداري خاص بكار رفته در تهيه صورتهايمالي، آگاهي از مبنا يا مباني اندازهگيري مورد استفاده در تهيه اين صورتها(بهاي تمام شده يا ارزش جاري) براي استفادهكنندگان مهم است. چنانچه درتهيه صورتهاي مالي بيشاز يك مبناي اندازهگيري بكار گرفته شود (براي مثال در موارديكه برخي از داراييهاي ثابت مشهود تجديد ارزيابي ميشود) مشخص كردن آن دستهاز داراييها و بدهيهايي كه هر يك از مباني اندازهگيري در مورد آنها بكاررفته است، كفايت ميكند. 75. افشاي يك رويه حسابداري، بستگي به اين دارد كه آيا افشايآن به استفادهكنندگان جهت درك نحوه انعكاس معاملات و ساير رويدادها درعملكرد مالي و وضعيت مالي كمك ميكند
الف . شناخت درآمد عملياتي، ب . اصول تلفيق صورتهاي مالي، شامل واحدهايتجاري فرعي و وابسته، ج . تركيب واحدهاي تجاري، د . مشاركتهاي خاص، ه . داراييهاي ثابت مشهود و داراييهاي نامشهود، و . احتساب مخارج تأمين مالي و ساير مخارج بهعنوان بهاي تمامشده دارايي، ز . پيمانهاي بلندمدت، ح . سرمايهگذاري در املاك، ط . سرمايهگذاريها، ي . اجارهها، ك . مخارج تحقيق و توسعه، ل . موجودي مواد و كالا، م . مالياتها، ن . ذخاير، س . مزاياي پايان خدمت كاركنان، ع . تسعير ارز، و ف . كمكهاي بلاعوض دولت.
ساير استانداردهاي حسابداري، افشاي رويههايحسابداري بسياري از اين موضوعات را الزامي كرده است. 76. حتي اگر مبالغ منعكس شده در صورتهاي مالي دوره جاري و دورههاي قبل دررابطه با اعمال يك رويه حسابداري خاص فاقد اهميت كافي باشد، ممكن استافشاي رويه حسابداري مربوط از اهميت برخودار باشد.همچنين لازم است در مواردي كه در رابطه با يك موضوع، راهكار خاصي دراستانداردهاي حسابداري ارائه نشده ليكن بر اساس مفاد بند 19 يك رويهحسابداري انتخاب و بكار گرفته شده است، رويه مزبور افشا شود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي ساختار و محتوا - يادداشتهاي توضيحي - ساير موارد افشاي 77. واحد تجاري بايد موارد زير را نيز در يادداشتهاي توضيحي افشا كند : الف . اقامتگاه و شكل حقوقي واحد تجاري ، كشور محل فعاليت آن و نشاني مركز ثبت شده(يا محل اصلي فعاليت چنانچه متفاوت از كشور محل ثبت باشد) ، ب . شرحي از ماهيت عمليات واحد تجاري و فعاليتهاي اصلي آن ، ج . نام واحد تجاري اصلي و واحد تجاري اصلي نهايي گروه ، و د . تعداد كاركنان در پايان دوره يا ميانگين تعداد آنها طي دوره . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي تاريخ اجرا 78. الزامات اين استاندارد در مورد كليه صورتهاي مالي كه دورهمالي آنها از تاريخ 1/1/1380 و بعد از آن شروع ميشود ، لازم الاجراست . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي مطابقت با استانداردهاي بينالملليحسابداري 79. با اجراي الزامات اين استاندارد، مفاد استاندارد بينالملليحسابداري شماره 1 با عنوان نحوهارائه صورتهاي مالي نيز رعايت ميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 1 نحوه ارائه صورتهاي مالي پيوست - نمونهاي از ساختار ترازنامه وصورت سود و زيان اين پيوست به منظور آشنايي با نحوه اجراي الزامات مندرج در استاندارد حسابداري تهيه شده است و بخشي از استاندارد محسوب نميشود. استاندارد حاضر اجزاي صورتهاي مالي و حداقل مواردي را كه لازم است در ترازنامه و صورت سود و زيان افشا شود و همچنين اقلام ديگري را مشخص كرده است كه ممكن است در صورتهاي مالي اساسي مربوط يا در يادداشتهاي توضيحي ارائه شود. هدف پيوست ارائه نمونههايي از چگونگي رعايت الزامات مربوط به نحوه ارائه ترازنامه و صورت سود و زيان است. نمونههاي مربوط به صورت سود و زيان جامع، صورت جريان وجوه نقد و موارد خاص عملكرد مالي در استانداردهاي حسابداري مربوط ارائه شده است. در صورت لزوم و براي دستيابي به ارائه مطلوب اطلاعات در شرايط خاص هر واحد تجاري، ميتوان ترتيب ارائه و شرح اقلام اصلي را تغيير داد.
ترازنامه در تاريخ 29 اسفند ماه 2*13
يادداشتهاي توضيحي ... تا ... مندرج در صفحات ... تا ... ، جزء لاينفك صورتهاي مالي است.
صورت سود و زيان براي سال مالي منتهي به 29 اسفندماه 2*13
گردش حساب سود (زيان) انباشته
از آنجا كه اجزاي سود و زيان جامع محدود به سود (زيان) سال و تعديلات سنواتي است، صورت سود و زيان جامع ارائه نشده است . يادداشتهاي توضيحي ... تا ... مندرج در صفحات ... تا ... ، جزء لاينفك صورتهاي مالي است. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جریان وجوه نقد مقدمه 1. اطلاعات تاريخي مربوط به جريان وجوه نقد ميتواند در قضاوت نسبت به مبلغ،زمان و ميزان اطمينان از تحقق جريانهايوجوه نقد آتي به استفادهكنندگان صورتهاي مالي كمك كند. اطلاعاتمزبور،بيانگر چگونگي ارتباط بينسودآوري واحد تجاري و توان آن جهت ايجاد وجه نقد و درنتيجه مشخصكنندهكيفيت سود تحصيل شده توسط واحد تجاري است. علاوهبراين،تحليلگران و ديگر استفادهكنندگان اطلاعات مالياغلب بهطوررسمي يا غيررسمي مدلهايي را براي ارزيابي و مقايسه ارزشفعلي جريانهاي وجه نقد آتي واحدهاي تجاري بهكار ميبرند.اطلاعات تاريخي مربوط به جريان وجوه نقدميتواند جهت كنترل ميزان دقت ارزيابيهاي گذشته مفيد واقع شود و رابطه بينفعاليتهاي واحد تجاري و دريافتها و پرداختهاي آن را نشان دهد. 2. ارزيابي فرصتها و مخاطرات فعاليت تجاري و وظيفه مباشرت مديريت مستلزم دركماهيت فعاليت تجاري از جمله نحوه ايجاد و مصرف وجه نقد توسط واحد تجارياست.ترازنامه، صورتهاي عملكرد مالي وصورت جريان وجوه نقد تواماًاطلاعاتيرا در مورد وضعيت مالي، عملكرد مالي و همچنيننقدينگي، توانايي بازپرداخت بدهيها و انعطافپذيري مالي فراهم ميآورند.بدينلحاظ ايجاد ارتباط بين اطلاعات مندرج در صورتجريان وجوه نقد واطلاعات ارائه شده در صورتهاي مالي اساسي ديگر حائز اهميت است. 3. اگرچه صورتجريان وجوه نقد اطلاعاتي را در باره جريانهاي وجه نقد واحدتجاري طي دورهمالي مورد گزارش ارائه ميكند،ليكن اطلاعات مزبور جهت ارزيابي جريانهايآتي وجه نقد كفايت نميكند.برخيجريانهاي وجه نقد ناشي از معاملاتي است كه در دورههاي مالي قبل رخ دادهو بعضاًانتظار ميرود منجر به جريانهايوجه نقد ديگري در يكي از دورههايآتي گردد.بدينلحاظ براي ارزيابي جريانهاي وجه نقد آتي،صورتجريان وجوه نقد معمولاً بايد توأم باصورتهاي عملكرد مالي و ترازنامه مورد استفاده قرار گيرد. 4. از آنجاكه صورتجريان وجوه نقد تحت تأثير برخوردهاي متفاوت حسابداريدرخصوص معاملات و رويدادهاي يكسان در سطح واحدهاي تجاري مختلف نيست،ارائـه آن قابليت مقايسه جنبه عملياتي عملكرد مالي واحدهاي تجاري مختلفرا افزايش ميدهد. 5 .اطلاعات ارائه شده در صورت جريان وجوه نقد در مقايسه با صورتهاي جريانوجوه مبتنيبر تغيير در سرمايه در گردش داراي مزاياي زير است: الف. صورتهاي جريان وجوه مبتنيبر تغيير در سرمايه در گردش،ممكن است تغييرات مرتبط با نقدينگي وتداوم فعاليت را پنهان كند.براي مثال،كاهش قابل ملاحظه دروجهنقد موجود ممكن است به خاطر افزايش در موجوديمواد و كالا يا بدهكاران پنهان بماند. بدينترتيب،واحدهاي تجاري ممكن است عليرغم گزارشافزايش در سرمايه درگردش،دچار مشكلنقدينگي شوند.بهگونهاي مشابه،كاهش در سرمايه درگردش لزوماًبيانگر كمبود نقدينگي و خطر توقف فعاليتواحد تجاري نيست. ب .كنترل وجوه نقد، يك ويژگي معمول فعاليت تجاري است و يكتكنيك تخصصي حسابداري بهشمار نميرود.بدينلحاظ جريان وجوه نقد مفهومي است كه در مقايسه با تغييرات درسرمايه درگردش از درك و پذيرش بيشتري برخوردار است. ج .در مدلهاي ارزيابي واحدهاي تجاري،وجه نقد به عنوان يك داده مستقيم كاربرددارد ولذا جريانهاي تاريخي وجه نقد ميتواند دراينگونه موارد كه اطلاعاتمربوط بهجريان وجوه مبتنيبر تغيير در سرمايه درگردش فاقد كاربرد است،مورداستفاده قرارگيرد. د .صورتهاي جريان وجوه مبتنيبر تغيير در سرمايه درگردشعمدتاًمتكي به تفاوت اقلام دوترازنامه واحد تجاري است و درنتيجه حاوي اطلاعات جديدي نيست و تنهااطلاعات موجود را با آرايش متفاوتي ارائه ميكند.صورتجريان وجوه نقد و يادداشتهاي توضيحيمربوط متضمن اطلاعاتي است كه در صورتهاي جريان وجوه مبتنيبر تغييرات درسرمايه درگردش افشا نميشود. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جريان وجوه نقد دامنه كاربرد 6. كليه واحدهاي تجاري بايد صورت جريان وجوه نقـد را طبق الزامات مندرج دراين استانداردتهيه و آن را بهعنوان يك صورت ماليمستقل به همراه ساير صورتهاي مالي ارائه كنند. 7. استفادهكنندگان صورتهاي مالي نيازمند اطلاعاتي درخصوص چگونگي ايجاد و مصرفوجه نقد توسط واحد تجاري هستند.ايننياز صرفنظر از ماهيت فعاليتهاي واحد تجاري و تلقي يا عدم تلقي وجه نقدبهعنوان محصول واحد تجاري،وجوددارد،چرا كه عليرغم تفاوت اينواحدها از لحاظ فعاليتهاي اصلي درآمدزا،نياز آنها به وجه نقد عمدتاًازدلايل مشابهي ناشي ميشود. به عبارت ديگر واحدهاي تجاري جهت هدايت عمليات،تسويه تعهدات و پرداخت سود سهام تماماًبه وجهنقد نياز دارند. 8. ممكن است استدلال شود كه در مورد بانكها،وجه نقد حكم موجودي كالا را دارد و بهجاي ارائـه صورت جريان وجوهنقد، ارائـه اطلاعاتي درزمينه منابع سرمايهاي بانك مفيدتر خواهد بود.گرچه منابع سرمايهاي شاخصي مهم برايارزيابي تداوم عمليات و انعطافپذيري مالي بانكهاست،بااينحال اعتقاد براين است كه صورتجريانوجوه نقد اطلاعات مفيدي درمورد منابع وجه نقد و نحوه استفاده از آندراختيار استفادهكنندگان صورتهاي مالي قرار ميدهد.با اين حال ارائـه اطلاعات دربارهجريانهاي وجه نقد ناخالص عملياتي توسط بانكها براي استفادهكنندگان صورتهايمالي مفيد نخواهد بود،چرا كه جريانهايوجه نقد ناخالص عملياتي اغلب ناشي از تصميمات اشخاص ثالث از قبيل سپردهگذارانو دريافتكنندگان تسهيلات مالي است و اينجريانهاي وجه نقد خارج از كنترل روزمره مديريت بانك است. بدينلحاظدرارتباط با بانكهااعتقادبراين استكه گزارش خالص جريان وجوه نقد عملياتي همراه با ارائـه اطلاعاتي در موردجريان وجوه نقد ناشي از فعاليتهاي سرمايهگذاري و تأمين مالي بانك ميتواندبراي استفادهكنندگان صورتهاي مالي بانكها مفيد واقع شود. بدينلحاظ بانكهانيز در دامنه كاربرد اين استاندارد واقع ميشود. نمونهاي از صورت جريانوجوهنقد بانكها برمبناي مورد اشاره، در پيوست شماره 3اين استاندارد ارائه شده است. 9. درمورد شركتهاي بيمه نيز ممكن است استدلال شود كه صورتجريان وجوه نقد،اطلاعات مفيدي ارائه نميكند،چرا كهبرخلاف شركتهاي توليدي، جريانهايورودي وجهنقد شركتهاي بيمه، مربوط به حق بيمههاي دريافتي است كهبنابر ماهيت،مقدم برجريانهاي خروجيوجه نقد مربوط به خسارتهاي پرداختي است و اين تقدم و تأخر گاه در حدياست كه جريانهاي ورودي و خروجي از لحاظ زماني از يكديگر فاصله زياديدارند و لذا صورتجريان وجوه نقد نميتواند اطلاعات مفيدي در مورد نقدينگي،تداوم عمليات و انعطافپذيري مالي شركتهايبيمه ارائه كند.عليرغم توجيهاتبالا،اعتقاد براين است كه صورتجريانوجوه نقد هرگاه توأم با صورتهاي عملكرد مالي و ترازنامه بهكار گرفته شود،تصويري جامع از عملكرد مالي،وضعيتمالي و انعطافپذيري مالي شركتهاي بيمه ارائه ميكند.با اين حال هرگاه جريانهاي وجوه نقد ناشياز بيمههاي بلندمدت از قبيل بيمهعمر و بيمه بازنشستگي بهگونهاياتكاپذير قابل تفكيك از جريانهاي نقدي مربوط به ساير فعاليتهاي شركت باشد(مثلاً از طريق نگهداري حسابهاي مستقل جهت فعاليتهاي مربوط)، انعكاس آنهادر متن صورتجريان وجوه نقد توصيه نميشود،مگرآنكه اين جريانهاي نقدي مربوط به خود شركت بيمه باشد و مواردياز قبيل برداشت وجه نقد از وجوه مربوط به حسابهاي مستقل بلندمدت توسطشركت را شامل شود. 10. حذفبرخي جريانهاي نقدي از صورت جريان وجوه نقد شركتهاي بيمه بهشرح بند 9، بهدليلعدم ارتباط مستقيم باارزيابي انعطافپذيري مالي واحد تجاري صورت ميپذيرد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جريان وجوه نقد تعاريف 11. اصطلاحات ذيل در اين استاندارد با معاني مشخص زير بكار رفته است :
.وجه نقدعبارت است از موجودي نقد و سپردههاي ديداري نزد بانكها و مؤسساتمالي اعم از ريالي و ارزي (شامل سپردههاي سرمايهگذاري كوتاهمدت بدونسررسيد) به كسر اضافهبرداشتهايي كه بدون اطلاع قبلي مورد مطالبه قرار ميگيرد. .جريـان وجـه نقـدعبارت است از افزايش يـا كاهش در مبلـغوجـه نقـد ناشي از معاملات با اشخاص حقيقييا حقوقي مستقل از شخصيت حقوقي واحـد تجـاري و ناشي از سايـر رويدادها. .فعاليتهاي عملياتيعبارتازفعاليتهاياصليومستمر مولددرآمد عملياتي واحد تجاري است. .فعاليتهاي سرمايهگذاريعبارت است از تحصيل يا واگذاري سرمايهگذاريهايكوتاهمدت و بلندمدت ،داراييهاي ثابتمشهود و داراييهاي نامشهود و نيز پرداخت و وصول تسهيلات اعطايي به اشخاصمستقل از واحد تجاري غير از كاركنان . .فعاليتهاي تأمين ماليعبارت از فعاليتهايي است كه منجر بهتغييرات در ميزان و تركيب سرمايـه و استقراضهاي واحـد تجـاري (بجز اضافـهبرداشتهـاي منظـور شده در محاسبه وجه نقد) ،گردد . .جريانهاي وجه نقد ناشي از فعاليتهايعملياتيدر اين استاندارد شاملجريانهاي نقدي ورودي و خروجي ناشي از فعاليتهاي عملياتي بهشرح تعريفمندرج در همين بند و نيز آن دسته از جريانهاي نقدي است كه ماهيتاً بهطورمستقيم قابل ارتباط با ساير طبقات جريانهاي نقدي صورتجريان وجوه نقدنباشد . .جريانهاي نقدي استثناييبه آن دسته از جريانهاي ورودي و خروجيوجه نقد اطلاق ميشود كه داراي اهميت نسبي است ،از فعاليتهاي عادي واحد تجاري ناشي ميشودو اقلامي را دربر ميگيرد كه بهمنظور ارائـه تصويري مطلوب از انعطافپذيريواحد تجاري ،افشاي جداگانه آنها بهلحاظاستثنايي بودن ماهيت يا وقوع ضرورت مييابد . اين اقلام لزوماًبا اقلام استثنايي مندرج در صورت سود وزيان ارتباط ندارد . .جريانهاي نقدي غيرمترقبهبه آن دسته از جريانهاي ورودي و خروجيوجه نقد اطلاق ميشود كه داراي اهميت نسبي است ،از رويدادهاي خارج از فعاليتهاي عادي واحدتجاري ناشي ميشود و اقلامي را در برميگيرد كه بهمنظور ارائـه تصويريمطلوب از انعطافپذيري واحد تجاري ،افشاي جداگانه آنها به لحاظ غيرمترقبه بودن ماهيت يا وقوع آنهاضرورت مييابد . اين اقلام معمولاً با اقلام غيرمترقبه مندرج در صورت سودو زيان ارتباط دارد . استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جریان وجوه نقد وجه نقد 12. وجهنقد در اين استاندارد تنها به موجودي نقد و سپردههاي ديداري نزد بانكها ومؤسسات مالي اعم از رياليو ارزي(شامل سپردههاي سرمايهگذاري كوتاهمدت بدون سررسيد)اطلاق ميگردد.در مواردي كه اضافه برداشت در حسابجاريمجاز باشد (مثلاً اضافهبرداشتدرحسابهاي بانكي خارج از كشور توسط واحد تجاري)،مانده اضافهبرداشتهايي كه بدون اطلاعقبلي مورد مطالبه قرار گيرد بايد از مبلغ مذكور كسر گردد. ويژگي ديداري بودندر مورد اقلام تشكيلدهنده وجه نقد بدين معني است كه اين اقلام بدوناطلاع قبلي قابل برداشت يا مطالبه باشد.سپردههاي سرمايهگذاري بلندمدت وجه نقد تلقي نميشود،زيرا هدف از نگهداري آنها تحصيل سود است.هرگاه براي تسويه اضافه برداشتهاي بانكيمهلتي تعيين شده باشد درصورتي ميتوان آنها را در محاسبه وجه نقد منظور كردكه مهلت مزبور از يك روز كاري تجاوز نكند. 13. تعريف مذكور در بند 12دربرگيرندهاقلامي از سرمايهگذاريها و استقراض كوتاهمدت كه معمولاًدرصورت جريان وجوه نقد ساير كشورها تحتعنوانمعادل وجه نقداز آنها يادميشود،نيست.معادل وجه نقد بنابر تعريف رايج عبارتاز سرمايهگذاريهاي كوتاه مدت سريعالتبديلبه وجه نقد است كه احتمال خطر كاهش در ارزش آن ناچيز بوده و به آساني وبدون اطلاع قبلي قابل تبديل به مبلغ معيني وجه نقد باشد و موعد آن درزمان تحصيل تا سررسيد حداكثر سه ماه باشد به كسر وامها و قرضالحسنههايدريافتي از بانكها و ساير اشخاص كه ظرف سه ماه از تاريخ تحصيل قابلبازپرداخت است.عدم شمول معادل وجهنقد در تعريف وجه نقد در اين استاندارد به دلايل زير صورت گرفته است: الف. تشخيص اقلام معادل وجه نقد از ساير سرمايهگذاريهاي كوتاهمدتواحد تجاري يا استقراضهاي كوتاهمدت براساس يك مرزبندي اختياري صورت گرفتهاست.اين نحوه عمل موجب ميشود اولاًنقش صورتجريان وجوه نقددر كمك به استفادهكنندگان صورتهاي ماليجهت ارزيابي نقدينگي و انعطافپذيري مالي تضعيف گردد و ثانياً تصويريمصنوعي از نحوه عمل واقعي مديريت مالي واحدهاي تجاري كه اغلب بهچنينتفكيكي بين اقلام معادل وجه نقد و ساير فعاليتهاي سرمايهگذاري يا تأمينمالي اعتقاد ندارند،ارائه شود. ب . تعريف وجه نقد بدون شمول اقلام معادل وجه نقد تطابق بيشتريباتفكر حاكمبر مديريت فعاليتهاياقتصادي و فرهنگ رايج تجاري كشور دارد. ج . انعكاس جريانهاي نقدي مرتبط با اقلام معادل وجه نقد تحتعنوان جريانهاي نقدي ناشي از سرمايهگذاريهاي كوتاهمدت يا جريانهاي نقديناشي از فعاليتهاي تأمين مالي درصورت جريان وجوه نقد،هماهنگي بيشتري بين اين صورت و طبقهبندياقلام مربوط در ترازنامه فراهم ميآورد. د . عدم شمول اقلام معادل وجه نقد در تعريف وجه نقد، قابليتمقايسه جريانهاي نقدي واحدهاي تجاري مختلف را افزايش ميدهد. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جریان وجوه نقد طبقهبندي جريانهاي نقدي ونحوه ارائه صورت جريان وجوه نقد 14. صورت جريان وجوه نقد بايد منعكسكننده جريانهاي نقدي طيدوره تحت سرفصلهاي اصليزير باشد : ــفعاليتهاي عملياتي ، ــبازده سرمايهگذاريها و سود پرداختي بابت تأمين مالي ، ــماليات بردرآمد، ــفعاليتهاي سرمايهگذاري ،و ــفعاليتهاي تأمين مالي . در ارائـه جريانهاي نقدي ،رعايت ترتيب سرفصلها بهشرح بالا و نيزارائـه جمع جريانهاي نقدي منعكس شده در هر سرفصل و جمع كل جريانهاي نقديقبل از سرفصل فعاليتهاي تأمين مالي ضرورت دارد . 15. صورت جريان وجوه نقد همچنين بايد شامل صورت تطبيق مانده اول دوره وپايان دوره وجه نقد باشد . صورت تطبيق مزبور بايد هرگونه تفاوتهاي ارزيناشي از ماندههاي وجه نقد ارزي كه به سود و زيان منظور شده است منجملهتفاوتهاي ارزي ناشي از تسعير جريانهاي نقدي واحدهاي تجاري فرعي خارجي بهنرخهايي غير از نرخ تاريخ ترازنامه و ساير گردشهاي مربوط را نشان دهد . 16. بهمنظور ارتقايدرك استفادهكنندگاناز صورتهاي مالي و كمك به دستيابي به اهداف گزارشگري وجه نقد از طريقارائـه اطلاعات مفيد، لازم است هريكاز جريانهاي نقدي درقالب طبقات همگون كه معمولاًقابل ارتباطبا فعاليتهاي اصلي بهوجود آورنده جريانهاي نقدي مربوط است، درصورت جريان وجوه نقد انعكاس يابد.ازآنجاكه ارائـه صورت مزبور درقالب سرفصلهاي اصلي به قابليت مقايسهاطلاعات در سطح واحدهاي تجاري مختلفكمك ميكند،استاندارد حاضر طبقهبندي جريانهاي نقدي راتحت سرفصلهاي اصلي مندرج در بند 14 ضروري ميشمارد. 17. هريك از سرفصلهاي اصلي صورتجريان وجوه نقد متشكل از سرفصلهاي فرعي استكه باتوجه به تنوع جريانهاي نقدي در واحدهاي تجاري مختلف،ميتواند متفاوت باشد. بااينحال توصيه ميشودعناوين سرفصلهاي فرعي بكار رفته در پيوستهاي شماره 1 تا 3 اين استاندارد،در صورت اهميت جريانهاي نقدي مربوط در ارائـه صورتجريان وجوه نقدواحدهاي تجاري مورد استفاده قرار گيرد.بديهي است واحدهاي تجاري ميتوانند علاوهبر سرفصلهاي فرعي موصوف،سرفصلهاي فرعي ديگري را كه متضمن اطلاعاتمربوط به شرايط خاص آن واحدها باشد،در ارائـه صورتجريان وجوه نقد بكار گيرند. استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جریان وجوه نقد گزارش جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهايعملياتي 18. مبلغ جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي،يكي از شاخصهاي اصلي ارزيابي اين موضوعاست كه عمليات واحد تجاري تا چه ميزان به جريانهاي وجه نقد كافي جهتبازپرداخت وامها،نگهداشت توان عملياتيواحد تجاري و پرداخت سود سهام منجر شده و انجام سرمايهگذاريهاي جديد رابدون تمسك به منابع مالي خارج از واحد تجاري ميسر كرده است. ارائهاطلاعات درباره جزئيات جريانهاي نقدي عملياتي تاريخي، در كنار ساير اطلاعات،براي پيشبيني جريانهاي نقدي آتي مفيد خواهد بود. 19. فعاليتهاي عملياتي عبارت از فعاليتهاي اصلي مولد درآمد عملياتي واحد تجارياست. فعاليتهاي مزبور متضمن توليد و فروش كالا و ارائـه خدمات است و هزينههاو درآمدهاي مرتبط با آن در تعيين سود يا زيان عملياتي درصورت سود و زيانمنظور ميشود.جريانهاي نقدي ناشي ازفعاليتهاي عملياتي اساساً دربرگيرنده جريانهاي ورودي و خروجي نقدي مرتبطبا فعاليتهاي مزبور است. مثالهايي از جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهايعملياتي بهشرح زير است: الف. دريافتهاي نقدي حاصل از فروش كالا و ارائـه خدمات. ب . دريافتهاي نقدي حاصل از حق امتياز، حقالزحمه، كارمزد و سايردرآمدهاي عملياتي. ج . پرداختهاي نقدي به فروشندگان كالا و خدمات. د . پرداختهاي نقدي به كاركنان واحد تجاري يا از جانب آنها. ه . دريافتها و پرداختهاي نقدي يك شركت بيمه بابت حق بيمهها،خسارات، مستمريها و ساير پرداختهاي بيمهاي. و . دريافتها و پرداختهاي مرتبط با قراردادهاي منعقد شده بااهداف تجاري و عملياتي. ز . پرداختهاي نقدي بابت مزاياي پايان خدمت كاركنان و هزينهسازماندهي مجـدد. 20. از آنجاكه طبقهبندي جريانهاي نقدي در صورت جريان وجوهنقد به سرفصلهاي مشخصي محدود شده است،همواره اين احتمال وجود دارد كه برخي جريانهاي نقدي ماهيتاً بهطورمستقيم قابل ارتباط با هيچيك از سرفصلهاي اصلي نباشد.بدينلحاظ،به موجب اين استاندارد درصورت وجود چنين اقلامي،جريانهاي نقدي مربوط به عنوان جريانهاينقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي طبقهبندي ميشود. نمونه اين اقلام،جريانهاي نقدي مرتبط با فروش مواداوليهدر واحدهاي تجاري توليدي و جريانهاي نقدي ناشي از خدمات جنبي فعاليتهاياصلي از قبيل حمل موردي كالاي فروش رفته است. 21. واحدهاي تجاري بايد جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهايعملياتي را با بكارگيري يكي از روشهاي زير گزارش كنند : الف.روش مستقيم كه بهموجب آن ناخالص وجوه نقد دريافتي و پرداختي برحسبطبقات عمده افشا ميشود ،مگر در موردجريانهاي نقدي عملياتي مورد اشاره در بندهاي36 و38 كه برمبناي خالصگزارش ميشود ،يا ب . روش غيرمستقيم كه بهموجب آن سود يا زيان عملياتي با انجام تعديلات زير به خالص جريانهاي نقديناشي از فعاليتهاي عملياتي تبديل ميشود: ــاثر معاملات و رويدادهايي كه داراي ماهيت غيرنقدي است ،و ــ اثراقلامي كه در محاسبه سود يا زيان عملياتي دوره جاري منظور شده باشد،ليكن جريانهاي نقدي مرتبط با آنهادر دورههاي قبل حادث شده يا در دورههاي آينده حادث خواهد شد و بالعكس. 22. براي گزارش خالص جريان وجـوه نقـد ناشي از فعاليتهاي عملياتيدر روش مستقيم، دريافتهـا و پرداختهاي نقـدي عملياتي (از قبيل دريافتهاينقدي از مشتريان، پرداختهاي نقـدي به فروشندگان و پرداختهاي نقدي بهكاركنان يا از جانب كاركنان)كه تشكيلدهندهخالص جريان وجوه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي است، بهطور جداگانهدرصورت جريان وجوه نقد ارائه ميشود. در گزارشگري به روش غيرمستقيم، باانجام تعديلاتي در سود يا زيان عملياتي در رابطه با موارد زير، جريان خالصوجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي محاسبه ميشود: >الف. اقلام با ماهيت غيرنقدي از قبيل هزينه استهلاك و هزينهمزاياي پايان خدمت كاركنان . ب . اقلامي كه در محاسبه سود يا زيان عملياتي دوره جاري منظورشده، ليكن جريانهاي نقدي مرتبط با آن به ترتيب در دورههاي قبل حادثشده است يا در دورههاي آينده حادث خواهد شد و بالعكس،از قبيل افزايش يا كاهش مانده موجودي موادو كالا و حسابهاي دريافتني و پرداختني عملياتي نسبت به مانده پايان دورهقبل و نيز افزايش يا كاهش مانده پيشپرداخت هزينه و خريد كالا و پيشدريافتدرآمد و فروش كالا نسبت به مانده پايان دوره قبل. لازم به ذكر است كه در محاسبهجريان خالص وجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي، اقلام مورد اشاره در بند20،درصورت وجود، نيز بايد مدنظر قرارگيرد. 23. مزيت اصلي روش مستقيم اين است كه دريافتها و پرداختهاي نقدي عملياتي رانشان ميدهد. اطلاع از منابع مشخص دريافتهاي نقدي و مقاصد مربوط بهپرداختهاي نقدي انجام شده در دورههاي گذشته ميتواند در براورد جريانهاينقدي آتي مفيد واقع شود،ليكن ممكناست در برخي موارد، منافع حاصل از ارائـه اطلاعات به استفادهكنندگان بدينشيوه، برهزينههاي تهيه و ارائـه اين اطلاعات توسط واحد تجاري فزونينداشته باشد،لذااين استاندارد كاربرد روش مستقيم را الزامينميداند.بااينحال در شرايطي كهمزاياي اطلاعات ارائه شده در روش مستقيم برهزينههاي تهيه اين اطلاعاتفزوني داشته باشد،بهمنظور ارائـهاطلاعات مفيد، استفاده از روش مستقيم توصيه ميشود. 24. مزيت اصلي روش غيرمستقيم اين است كه تفاوت بين سود عملياتي و جريان وجهنقدناشي از فعاليتهاي عملياتي بهگونه برجستهاي نشان داده ميشود.بسياري از استفادهكنندگان صورتهاي ماليمعتقدند كه چنين صورتي در ارائـه تصويري از كيفيت سود واحد تجاري، حائزاهميت اساسي است.برخي سرمايهگذارانو بستانكاران،جريانهاي نقدي آتي رااز طريق تخمين سود آتي و انجام تعديلاتي در رابطه با اقلام با ماهيتغيرنقدي و نيز اقلام مبتنيبر تعهدي عمل كردن درآمد و هزينه براورد ميكنندو از اينرو، اطلاعات مربوط به تعديلات مزبور در دورههاي گذشته ميتوانددر براورد تعديلات آتي مفيد واقع شود. 25. درارائـه جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي ،تبعيت از الگوهاي زير ضروري است : الف.درصورت كاربرد روش مستقيم ،اجزايتشكيلدهنده خالص جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي در صورت جريانوجوه نقد ارائه شود و صورت تطبيق خالص جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهايعملياتي با سود يا زيان عملياتي از طريق يادداشتهاي توضيحي ارائه شود . ب . در صورت كاربرد روشغيرمستقيم ،خالص جريانهاي نقدي ناشياز فعاليتهاي عملياتي در صورت جريان وجوه نقد نمايش يابد و صورت تطبيق آنبا سود يا زيان عملياتي از طريق يادداشتهاي توضيحي ارائه شود . 26. بهمنظور فراهم كردن قابليت مقايسه،لازم است واحدهاي تجاري مختلف در تهيهصورتجريان وجوه نقد از شكل واحدي تبعيت كنند. در اين رابطه ضروري استخالص جريان نقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي در صورتجريان وجوه نقدانعكاس يافته و صورت تطبيق آن با سود يا زيان عملياتي دوره در يادداشتهايتوضيحي افشا شود.انعكاس صورت تطبيقمزبور در يادداشتهاي توضيحي به اين دليل است كه اين صورت، بخشي از صورتجريانوجوه نقد محسوب نميشود،چرا كهاطلاعات ارائه شده درآن در چارچوب وظايف اصلي صورت اخير يعني ارائـهاطلاعات در مورد منابع و مصارف وجه نقد و تغييرات نقدينگي واحد تجاري قرارنميگيرد،بلكه ارائـه آن اصولاًبهمنظور ايجاد ارتباط بين اطلاعات مندرجدر صورتجريان وجوه نقد و اطلاعات ارائه شده در ساير صورتهايمالي اساسيصورت ميگيرد. باتوجه به مطالب ياد شده،درصورت بكارگيري روش مستقيم، ضمن درج دريافتها و پرداختهاي نقديعملياتي در صورتجريان وجوه نقد، صورت تطبيق يادشده نيز در يادداشتهايتوضيحي ارائه ميشود. ************* استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جريان وجوه نقد گزارش ساير جريانهاي نقدي 27. كليه جريانهاي عمده ورودي و خروجي نقدي مرتبط با هريك ازسرفصلهاي "بازده سرمايهگذاريها و سود پرداختي بابت تأمين مالي"، " ماليات بردرآمد"،"فعاليتهاي سرمايهگذاري"و "فعاليتهاي تأمين مالي" بايد برمبناي ناخالص و به طور جداگانهدر صورت جريان وجوه نقد انعكاس يابد ، مگر در مورد جريانهاي نقدي مشروحهدر بندهاي 36 و 38 كه برمبناي خالص گزارش ميشود . ************* استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جريان وجوه نقد جريانهاي نقدي ارزي 45. جريانهاي نقدي ناشي از معاملات ارزي بايد با اعمال نرخارز رايج در تاريخ تسويه نقدي (يا نرخ قراردادي) به ريال تسعير شده و درصورت جريان وجوه نقد ارائه شود . 46. جريانهاي نقدي واحدهاي تجاري فرعي خارجي بايد بر همانمبنايي كه براي تسعير عملكرد مالي آن بكار گرفته ميشود به ريال تسعير شدهو در صورت جريان وجوه نقد تلفيقي ارائه شود . ************ استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جريان وجوه نقد جريانهاي نقدي ارزي - جريانهاي نقدي ارزي در گروه واحدهاي تجاري 48. هرگاه بخشي از فعاليت واحد تجاري توسط يك واحد تجاري سرمايهپذير خارجيانجام شود، جريانهاي نقدي واحد تجاري خارجي برهمان مبنايي كه براي تسعيرعملكرد مالي آن بكار گرفته شده، به ريال تسعير و در صورت جريان وجوه نقدتلفيقي انعكاس مييابد.هرگاه نرخ ارزمورد استفاده جهت تسعير عملكرد مالي واحد تجاري، نرخ واقعي (نرخ تاريخمعامله) باشد، جريانهاي نقدي بين واحدهاي تجاري گروه، بهطور كامل درصورت جريان وجوهنقد تلفيقي حذف ميشود. در مواردي كه نرخ مورد استفادهجهت تسعير با نرخ واقعي تفاوت داشته باشد (مثلاًنرخ ميانگين ارز طي دوره)، حذف كاملجريانهاي نقدي بين واحدهاي تجاري گروه امكانپذير نخواهد بود. راه حل عمليجهت برخورد با مغايرت ايجاد شده، تهاتر آن با خالص گردش حسابهاي دريافتنييا پرداختني درصورت تطبيق سود (زيان) عملياتي با خالص جريان وجوه نقد ناشياز فعاليتهاي عملياتي است. **************** استانداردهاي حسابداري - نشريه شماره 160 استاندارد شماره 2 صورت جریان وجوه نقد پيوستها - نمونههاي صورت جريان وجوه نقد . اين پيوستها بهمنظور آشنايي با نحوه اجرايالزامات مندرج در استاندارد حسابداري و طبقهبنديهاي فرعي تحت سرفصلهاياصلي صورت جريان وجوه نقد تهيه شده است و بخشي از استاندارد حسابدارينيست. پيوستهاي مذكور شامل نمونههاي تشريحي مربوط به سه نوع واحد تجاريبهشرح زير است:
در نمونههاي ارائه شده،يادداشتهاي توضيحي مربوط به صورتجريانوجوه نقد از شمارهيك آغاز شده،ليكندر عمل، شمارهگذاري آنها بعد از آخرين يادداشت توضيحي مربوط به صورتهايعملكرد مالي خواهد بود. ضمناً در اين نمونهها تنها اقلام سال جاري ارائهشده، اما در عمل، ارائه اقلام مقايسهاي طبق استاندارد حسابداري شماره 1الزامي است استاندارد حسابداري شماره 3
درآمد عملياتي *** استاندارد حسابداري شماره 4
حسابداري پيشامدهاي احتمالي ووو
[ دوشنبه پنجم فروردین 1387 ] [ 18:6 ] [ علی نصرتی ]
|
درباره وبلاگ  نویسنده علی نصرتی لطفا نظرات خود را در (قسمت نظرات وبلاگ ویا به آدرس ذیل ایمیل کنید) . alinsrt@gmail.com | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| [ طراحی : میهن اسکین ] [ Weblog Themes By : MihanSkin ] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||